Skip to main content

İYTE Kütüphanesi E-Bülten Ekim 2014: Bir Kitap Önerimiz

Bir Kitap Önerisi - Bir Düğün Gecesi

Bir Düğün Gecesi

Yazarı: Adalet Ağaoğlu

Tür: Roman

Yayınevi: Yapı Kredi

Yayın Yeri: İstanbul

Yayın Yılı: 1994

Sayfa Sayısı: 299

ISBN: 
9789753633420                                                       


Bir Düğün Gecesi, Adalet Ağaoğlu'nun Dar Zamanlar adlı üç kitaplık roman dizisinin ikinci kitabıdır. 1973 tarihli Ölmeye Yatmak romanının bir devamı olarak kurgulanmıştır; iki romanda aynı kişilerin hayatlarından kesitler sıralanır. Bu ikiliyi, 1987'de yayımlanan Hayır adlı romanı takip eder. 1970'li yılların Türkiye'sinde ordu, siyaset, iş dünyası arasındaki ittifakı bir gece içinde gerçekleşen birkaç ana olay etrafında ve bir düğüne katılan davetliler üzerinden anlatan roman, yayımlandığı dönemde büyük ilgi görmüş ve çok sayıda ödül almıştır.

Arka Kapak

Yayımlandığı yılın belli başlı bütün edebiyat ödüllerine değer görülen Bir Düğün Gecesi (1979), Adalet Ağaoğlu´nun geniş tarihsel akışları "dar zamanlar"da keskinleştiren tekniğiyle, edebiyatımıza yepyeni bir soluk kattığı roman dizisinin ikinci kitabı. "İntihar etmeyeceksek içelim bari!" Bugüne dek Türk romanının en kültleşmiş cümlelerinden biriyle açılan bu yapıt, bir yandan Anadolu kulübündeki "Bir Düğün Gecesi" boyunca Ölmeye Yatmak´ın ana karakteri Aysel´in izini çevresiyle sürmekte, diğer yandan da, yakın tarihimizin bir dönemiyle daha "iktidar" olgusu ekseninde esaslı bir hesaplaşmaya girmektedir. Adalet Ağaoğlu (1929); ´50´li yıllarda başlayan oyun yazarlığından ´70 sonrasında hız alan roman, öykü, deneme ve günce yazarlığına, Cumhuriyet dönemi edebiyatımızın en önemli ustalarındandır. 

Ödüller

  • 1979 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü
  • 1980 Orhan Kemal Roman Armağanı
  • 1980 Madaralı Roman Ödülü

***

Adalet Ağaoğlu'nun "Dar Zamanlar Üçlemesi"nin ikinci kitabı olan "Bir Düğün Gecesi", üçlemenin ilk kitabı olan "Ölmeye Yatmak"ın hem tarihsel süreç hem de roman kişileri anlamında devamı niteliğinde olmasına rağmen, ilk kitabı okumamış olanlar için de tek başına okunabilecek nitelikte. 1974-1978 yıllarını kapsayan 4 yıllık bir zamanda yazılmış olmasına rağmen, romandaki zaman dilimi 1972'de tek bir düğün gecesi.

Ağaoğlu; zengin bir işadamının kızı ve bir generalin oğlunun düğün gecesinde yaşananları, tartışmaları, iç ve dış hesaplaşmaları; düğünün davetlilerinden başta ekonomi profesörü olan Ömer, sonra Tezel ve düğüne katılan diğer karakterlerin bilinciyle başarılı bir şekilde aktarıyor. Kitabın büyük bir bölümünün iç konuşmalar şeklinde geçtiği romanda; karakterlerin iç hesaplaşmaları çerçevesinde 12 mart dönemi anlatılmakta. Düğünde bulunan çeşitli  toplumsal sınıflara ve siyasi görüşlere sahip insanların etrafında geçtiği roman, döneme ışık tutarak, 70'li yılların Türkiyesinin siyasi ve sosyal panaromasını akıcı bir dille, tarafsız olarak yansıtıyor: Bir tarafta hem fiziksel hem psikolojik olarak örselenenler, diğer tarafta asker-politikacı-iş adamı üçgeninde yer alan bazı kişilerin birlikte iktidarlarını sağlamlaştırdığı yaşamlar. 

Sıkıyönetim döneminde içeri alınıp kısa sürede bırakılmış olan Ömer'in gözünden anlatılan, yargılanan karakterler, kendi zihinlerinden de dilleniyor ve hem etraftakilerle hem de kendi kendilerine konuşuyormuşçasına savunmalarını yapıyor, geçmişleriyle hesaplaşmaya girerek bazan geçmişi, bazan da içinde bulunulan ânı aktarıyorlar. Solcu bilim adamı, solcu sanatçı, polisler, askerler, iş adamları, ev kadınları, avrupa kültürüne bulaşmış burjuvalar, devrimciyken yeni ortama ayak uydurmuş gençler, vb. bulunduğu bu düğün bir anlamda Türkiye'yi temsil ediyor ve toplumun tümü de romanın ana kahramanı oluyor.

Sade bir dille yazılarak, dönemin toplumsal analizinin çok iyi yapıldığı romanda, Adalet Ağaoğlu; kapitalist düzenin oluşturduğu çirkin ilişkiler ağını tümgeneral Hayrettin Özkan ve iş adamı İlhan Dereli arasındaki dünürlük ilişkisi üzerinden eleştirirken, radikal solun bireysel yaşamı, bilimi, sanatı dışlayan katı tutumunu da dönemin radikal solcu çevresi tarafından dışlanmış ve hem bu kesime hem de kendi hayatlarına küsmüş olan öğretim üyesi Ömer, ressam Tezel ve İlhan Dereli'nin kızı Ayşen'in yaşadıkları üzerinden eleştirir. Edebiyatımızda daha önce denenmemiş olan iç konuşma tekniğinin kullanıldığı roman, konusu itibarıyla toplumcu olmasına rağmen, anlatım tekniğiyle bireycidir.

"Ölmeye Yatmak"ın ana karakteri Aysel bu kitapta yer almıyor fakat bu romandaki tüm karakterlerin Aysel'le bir ilişkisi var ve neredeyse romanın tamamında Aysel'e, sözlerine, davranışlarına sık sık göndermeler yapılıyor. "Ölmeye Yatmak"ı okumayanlar için Aysel biraz soru işareti olarak kalabiliyor bu romanda.

Karakter yaratımı öylesine başarılı ki; Adalet Ağaoğlu, tüm o iç hesaplaşmaları, çelişkileri sanki kendi yaşıyormuşçasına yansıtıyor ve insan psikolojisine ilişkin gözlem ve tespitleri hayranlık uyandırıyor. Tüm karakterler; duruşları, konuşmaları, sessizlikleri  ile gerçek bir hal alıyor. Siz de davetliler arasına karışarak, her bir karakterin düşüncelerine, gerilimlerine, tedirginliklerine ve bazen rahatlamalarına sanki şahit olduğunuzu hissediyorsunuz. Ömer'in çelişkileri, Tezel'in nihilizmi, Ayşen ve Tuncer'in hayal kırıklığı ve zayıflıkları, taşradan gelip modern hayata uyum sağlamaya çalışan ama bunu sadece konken oynamak, evinin duvarlarına mobilyalarıyla uyumlu tablo asmak sanan sonradan görmeler müjgan, nuriye ve eytın(!) ete kemiğe bürünüyor. Siz de roman kahramanlarıyla birlikte hem içinizde hem dışınızda bir yolculuğa çıkıyorsunuz.

Kitapta insanı etkileyen bir çok cümle yer alıyor. Bunlardan biri; "İnsan bir yere girer, girdiği gibi de çıkar. Üstüne bulaştırmaz bulaştırmak istemediğini..."

Adalet Ağaoğlu'nun edebi başarısını daha ilk sayfalarda hissetmeye başladığınız roman, ilginç ve sürekliyici olduğu kadar etkileyici de. Geneline dönemin politik havası, askeri vesayetin ağırlığı dolayısıyla sıkıcı bir hava hakim olsa da, dönem atmosferini vermedeki başarısı ile son derece güçlü bir roman çıkmış ortaya.

Türkiye'nin bugünkü durumunu yaratan, şimdiki kuşağın apolitik olmasına neden olan etmenleri, kişileri bu romanda bulmak mümkün. Bir dönemi anlatmasına rağmen, karakterlerlerin günümüzde de her an karşılaşabilecek niteliklerde olması dolayısıyla güncelliğini de koruyor.

Okuma kültürü ve alışkanlığına bağlı olarak, iç konuşma ve düşüncelerin yansıtılması şeklinde, diyalog değil de daha ziyade monolog olarak ilerlediğinden dikkat dağınıklığı yaşanabilir. Üçlemenin ilk kitabından başlamayanlar için karakterleri tanımak biraz zorlaşabilir.

Yazarı Hakkında - Adalet Ağaoğlu

Eserleri

Tiyatro ve Radyo Oyunları

  • Yaşamak - 1955
  • Evcilik Oyunu - 1964
  • Sınırlarda Aşk - 1965
  • Çatıdaki Çatlak - 1965
  • Tombala - 1967
  • Çatıdaki Çatlak 1967
  • Sınırlarda Aşk-Kış-Barış 1970
  • Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar 1973
  • Kendini Yazan Şarkı 1976
  • Çok Uzak - Fazla Yakın 1991
  • Duvar Öyküsü - Çocuklar ve Büyükler için Müzikli Danslı Oyun 1992
  • Çağımızın Tellalı 2011

Roman

  • Ölmeye Yatmak 1973
  • Fikrimin İnce Gülü 1976
  • Bir Düğün Gecesi 1979
  • Yazsonu 1980
  • Üç Beş Kişi 1984
  • Hayır... 1987
  • Ruh Üşümesi 1991
  • Romantik Bir Viyana Yazı 1993

Öykü

  • Yüksek Gerilim (1974)
  • Sessizliğin İlk Sesi 1978
  • Hadi Gidelim 1982
  • Hayatı Savunma Biçimleri 1997

Deneme

  • Geçerken 1986
  • Karşılaşmalar 1993
  • Başka Karşılaşmalar 1996
  • Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar 2002
  • Yeni Karşılaşmalar 2011

Mektup

  • Mektuplaşmalar (Mehmet Baydur ile birlikte) 2005

Anı

  • Göç Temizliği 1985
  • Gece Hayatım 1991

Günce

  • Damla Damla Günler 2004
  • Damla Damla Günler I-II-III 2007

Seçkiler

  • Seçmeler (Kendi Seçtikleri) Ekim 1993

Adalet Ağaoğlu (d. NallıhanAnkara, 1929), daha çok roman ve öykü türündeki eserleriyle tanınan yazar. 20. yüzyıl Türk edebiyatının en önemli romancılarından biri kabul edilir. Türkiye'nin değişik dönemlerini ve bu dönemlerin insan hayatlarına etkisini inceleyen eserler vermiştir. Romanları dışında hikayeoyundenemeanı türünde eserler verir.

Yaşamı:

13 Ekim 1929'da Nallıhan'da dünyaya geldi. Babası, kumaş tüccarı Hafız Mustafa Sümer'dir. Dört çocuklu bir ailenin ikinci çocuğu ve tek kızıdır. Kardeşleri Dr. Cazip Sümer (1925-1975), oyun yazarı, oyuncu Güner Sümer (1936-1977) ve işadamı Ayhan Sümer (1930)'dir.

İlköğrenimini Nallıhan'da tamamladıktan sonra 1938'de ailesi ile birlikte Ankara'ya yerleşti . Ortaöğrenimini Ankara Kız Lisesi'nde tamamladıktan sonra 1950 yılındaAnkara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu.

Edebiyata ilgisi lise yaşamında şiirlerle başladı, kısa bir süre sonra oyun yazarlığına yöneldi. İlk defa 1946'da Ulus gazetesinde tiyatro eleştirileri yayımlayarak yazarlığa başladı. 1948-50 arasında Kaynak Dergisi'nde şiirleri yayımlandı.

1951-1970 yılları arasında TRT’de çeşitli görevlerde bulundu. Ankara Radyosu'nda göreve başladığı yıl ilk radyo oyunu olan "Aşk Şarkısı'nı" yazdı. Radyo'da görev yaparken tiyatro oyuncusu ve yönetmen dört arkadaşı (Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu, Nur Sabuncu) ile birlikte Ankara'nın ilk özel tiyatrosu olan "Meydan Sahnesi"'ni kurdu. Meydan Sahne Dergisi'ni çıkardı. 1953 yılında tiyatro konusunda görgü ve bilgisin arttırmak üzere Paris'e gitti. 1953'te Sevim Uzungören'le birlikte yazdığı “Bir Piyes Yazalım” tiyatro oyunu aynı yıl Ankara'da sahnelendi. 1954 yılında mühendis Halim Ağaoğlu ile evlenen sanatçı, ilk romanını yazana kadar oyun yazarlığını sürdürdü. Üst üste yazdığı oyunlarla altmışlı ve yetmişli yılların önde gelen oyun yazarlarından oldu. TRT'nin özerkliğine el konulması gerekçesiyle TRT Radyo Dairesi Başkanlığı'ndan 1970 'te istifa eden sanatçı o tarihten bu yana yazarlıktan başka bir işle uğraşmadı. Edebiyat yaşamının bazı dönemlerinde "Remüs Tealada" ve "Parker Quinck" gibi takma adlar kullanmıştır.

İlk romanı Ölmeye Yatmak, 1973’te yayımlandı. Bu ilk romanından itibaren tüm eserleri yoğun tartışmalara konu oldu. Ölmeye Yatmak, daha sonra yazdığı Bir Düğün Gecesi(1979) ve Hayır (1989) adlı romanlarla bir üçleme oluşturdu ve birçok ödül kazandı. Bir Düğün Gecesi ve Hayır romanları yayınlanır yayınlanmaz, ikinci romanı olan Fikrimin İnce Gülü, dördüncü basımında toplatıldı. "Fikrimin İnce Gülü” romanı hakkında, "askeri kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek)" suçlamasıyla hakkında 1981 yılında dava açılan Ağaoğlu, iki yıl süren davanın ardından aklandı. Düğün Gecesi” ise soruşturma aşamasında kaldı. Dönemin üç önemli roman ödülüne layık görülmüş olan Bir Düğün Gecesi adlı roman için ayrıca Aldous Huxley'den aşırma olduğu suçlaması ortaya atıldı ve uzun tartışmalara sebep oldu.

Öykü kitapları, denemeler, anı-roman türünde eserler de yayımlayan Ağaoğlu 1991 yılında Çok Uzak Fazla Yakın'la oyun yazarlığına döndü. 1983 yılından beri İstanbul'da yaşayan Ağaoğlu, halen yazmayı sürdürüyor.

Adalet Ağaoğlu'ile ilgili yazıları bir araya getiren arşiv eşi Halim Ağaoğlu tarafından hazırlanmış ve 2003'te Adalet Ağaoğlu'nun yazarlığının 55. yılı anısına Herkes Kendi Kitabının İçini Tanır adı ile basıldı.

1996'da ciddi bir trafik kazası geçiren ve iki yıl hastande yatan Adalet Ağaoğlu için Can Yücel'in söylediği "Sen Türkiye'nin en güzel kazasısın" sözü, Feridun Andaç'ın Adalet Ağaoğlu ile yaptığı nehir söyleşi tarzında bir kitabın adı oldu. Kitap, 2006'da basıldı.

Ağaoğlu, 1986'da kurulan İnsan Hakları Derneği'nin kurucuları arasında yer almış ancak Temmuz 2005'de İHD'nin tek yanlı ırkçı-milliyetçi bir tutum takındığını belirterek ve "PKK yanlısı politika izliyorlar" diyerek istifa etti.

Ermenilerden özür dileme kampanyasına katılmıştır.

2010 Anayasa Referandumu sırasında çeşitli katılımcılarla beraber düzenlenen bir panelde Öğrenci Kolektifleri adlı bir grubun yumurtalı saldırısına maruz kalmıştır.

Ödülleri:

  • 1974- TDK Tiyatro Ödülü
  • 1975- Sait Faik Hikaye Armağanı, Yüksek Gerilim ile
  • 1979- Sedat Simavi Edebiyat Ödülü, Bir Düğün Gecesi ile
  • 1980- Orhan Kemal Roman Armağanı Bir Düğün Gecesi ile
  • 1980- Madaralı Roman Ödülü, Bir Düğün Gecesi ile
  • 1991- Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, Çok Uzak Çok Yakın ile
  • 1992- Lebon Kültür Merkezi (Lebon Cinema Clup) Edebiyat Ödülü, Ruh Üşümesi ile
  • 1997- Aydın Doğan Roman Ödülü, Romantik Bir Viyana Yazı ile

http://tr.wikipedia.org/wiki/Adalet_A%C4%9Fao%C4%9Flu

adresinden alınmıştır.