Skip to main content

İYTE Kütüphanesi E-Bülten Ekim 2016: Bir Kitap Önerimiz

Gün Olur Asra Bedel

Gün Olur Asra Bedel

Yazarı: Cengiz Aytmatov

Tür: Roman

Yayınevi: Ötüken

Yayın Yeri: İstanbul

Yayın Yılı: 2006

Sayfa Sayısı: 419

ISBN: 9789754370539                                         

Arka Kapak: 
Cengiz Aytmatov'un bütün dünyada geniş yankılar uyandıran bu romanı, yürek paralayan, tüyler ürperten bir haykırıştır. Fakat umutsuz bir çırpınış değil, aynı zamanda tutsaklığa karşı bir meydan okuyuştur...

Romanın kahramanı Yedigey Cangeldin, cepheden döndükten sonra, kazak bozkırlarında küçük bir aktarma istasyonunda çalışmaya başlar. Burada tanık olduğu ve uzak geçmişine çağrışım yapan olaylar, gerçekte bir siyasi rejimin gümbür gümbür çöküşünün nedenleridir. Aytmatov, kaçınılmaz olan bu çöküşü eserleriyle hızlandıran yazarların başında gelir.Yedigey, ölen emekdar arkadaşı Kazangap'ın cenazesini mezarına götürürken, kendisinin ve milletinin geçmişini, acı-tatlı, düşündürücü yanlarıyla bir bir gözlerinin önünden geçirir. O gün 'asra bedel bir gün olur' onun için. Sevdikleri kişinin cenazesini Nayman'ların kutsal mezarlığına götürdükleri zaman, orada bir uzay üssünün kurulmuş olduğunu görürler ve cenazenin gömülmesine izin verilmez.. Öte yandan, Rus-Amerikan ortak araştırması sonunda kozmonotlar, uygarlık düzeyi dünyanınkinden çok daha yüksek bir gezegen keşfederler. Bu gezegende yaşayanlar dünyalılarla ilişki kurmak isterler. Fakat daha yüksek bir uygarlığı, daha iyi bir yönetimin kendileri için zararlı gören dünyalı yöneticiler bu isteği reddederler. Kurgu-bilime dayanan bu bölüm, eseri asla bir kurgu-bilim romanı haline getirmez. Yazar bu eserinde, geçmişi, bugünü ve yarını bir arada gözler önüne sermek ustalığını gösterir...

Romanda derin ve tertemiz aşklar, efsane ve masallar, KGB'nin acımasız uygulamaları, okuru heyecandan heyecana sürükler. Aytmatov, o eşsiz anlatım gücü ile "İnsanlarımızı mankurt olmaktan kurtaralım" mesajını vermektedir. Nedir mankurt? Bunu romanda anlatılan bir Nayman efsanesinden öğreniyoruz: Juan-Juan'lar, tutsak ettikleri genç savaşçılara, akıl almaz bir işkence usulü ile geçmişlerini unuttururlar. Geçmişini unutan tutsak, artık bir 'mankurt'tur. Anasını, babasını, çocuklarını bile tanımaz. Yeni efendisinin emriyle ve ona yaranmak için öz anasını öldürmekten çekinmez...

Bu kadar da değil... Aytmatov, birbirinden ilginç ve sürükleyici konuları bütünleştirerek sunmasını en iyi bilen yazardır...

---

Aytmatov, "Gün Olur Asra Bedel", diğer adıyla "Gün Uzar Yüzyıl Olur" romanında Sovyetler Birliği döneminde yaşanan sosyal ve kültürel sorunları sıradan bir yaşamdan yola çıkarak çarpıcı bir şekilde dile getiriyor. Romanda; geçmiş, bugün ve yarın, bilim-kurgu, gerçek ve efsaneler iç içe geçmiş adeta.

Mankurt efsanesi ışığında Rusya rejimi sırasında dini­ni, dilini, ailesini unutan bir nesli anlatarak, geçmişini ve geleneklerini unutanları, bedeniyle ve ruhuyla karşı tarafın buyruğu altına girmiş, yeni efendisine yaranmak için kendi değerlerine, ailesine ihanet edenleri "Mankurt" olarak tanımlanmakta. Aytmatov yapıtlarında olumsuz kişilerin şahsında, sistemin yozlaşmış uygulamalarını üstü kapalı bir şekilde eleştirmekte.

Çağdaş romanların başyapıtları arasında yerini alan  "Gün Olur Asra Bedel" yalın bir kurguya sahip. Aytmotav, geçmişin efsaneleriyle geleceğin bilim kurgusunu harmanlayarak özel bir teknik kullanmış. Yıllarca Rus mahkûmiyeti altında yaşayan Kazaklar'ın layık olduğu coğrafyayı ve yaşamı Orman-Göğüslü gezegen tasviriyle yapıyor ve böyle bir yaşama erişmek için çabalamak gerektiğini vurguluyor.

Romandaki her şey; Ana Beyit mezarlığına giden cenaze konvoyunun en önünde bulunan Yedigey'in bilincinde oluşmakta. Yedigey, tüm ömrü, bir güne hatta saatlere sığdırarak; geçmişin, şu anın ve geleceğin aynı şey olduğu hissini okura yaşatıyor.

​Orta Anadolu bozkırlarının ve halkının adeta bir kopyası olan romandaki çevre ve kişiler bize son derece tanıdık...

 

Yazarı Hakkında - Cengiz Aytmatov

   Yayımlanmış eserleri:                                       

  • Dağlar Devrildiğinde-Ebedi Nişanlı (Son romanı - 2007)
  • Darağacı - Dişi kurdun Rüyaları (, 1988)
  • Gün Olur Asra Bedel ,(Kırgız Türkçesi ),(Rusça И дольше века длится день, 1980),
  • Fuji-Yama (Восхождение на Фудзияму, Fuji Dağının Tepesi 1973)
  • Beyaz Gemi (Kırgız Türkçesi, Ак кеме : Ak Keme) (RusçaБелый пароход, 1973)
  • Selvi Boylum Al Yazmalım , (1963)
  • Elveda, Gülsarı! (Прощай, Гульсары, 1963)
  • Dağlar ve Steplerden Masallar (Повести гор и степей, 1963)
  • İlk Öğretmenim (Первый учитель, 1962)
  • Cemile (Kırgız Türkçesi Жамийла, Rusça Джамиля, 1958)
  • Yüzyüze (Лицом к лицу, 1957)
  • Zorlu Geçit (1956)
  • Toprak Ana(1963) Ötüken Yayınları
  • Cengiz Han'a Küsen Bulut (1990)
  • Çocukluğum
  • Kızıl Elma (1964) (Hikaye)
  • Hiroşimalar Olmasın
  • İlk Turnalar
  • Elveda Gülsarı (1963)
  • Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek
  • Sultan Murat
  • Dişi Kurdun Rüyaları (1986)
  • Kassandra Damgası (2013)

Ödülleri:
Altın Yürek Edebiyat Ödülü (2007)                                                                                                                                                                                                                                                              

Cengiz Aytmatov, (Kırgızca: Чыңгыз Айтматов (Çıňğız Aytmatov)Rusça: Чингиз Торекулович Айтматов (Çıngız Torekuloviç Aitmatov)) (d. 12 Aralık 1928SSCB - ö. 10 Haziran 2008Almanya). Ünlü Kırgız edebiyatçıgazeteci,çevirmendiplomat, ve siyasetçiTürk Dünyası'nın en ünlü yazarı. Dünya edebiyatında tartışılmaz bir yere sahip kitaplarıyla Türk kültür zenginliğini bütün dünyaya tanıtan yazar, edebiyatçı.

Yaşamı: 12 Aralık 1928 tarihinde Kuzeybatı Kırgızistan'daki Talas eyaletinin Şeker köyünde doğdu. Babası Torekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistan'ında seçkin devlet adamı idi, ancak 1937'de tutuklandı ve 1938'de kurşuna dizildi. Tatar kızı olan annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva tiyatro aktrisiydi. Adı, Cengiz Han'dan esinlenerek konulmuştur.

Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasî sistemle, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü II. Dünya Savaşı'nın SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı.

Köyünden, Kazakistan'a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü'nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova'da okudu.

Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye kabul edildi. 1963'te Lenin Ödülü'nü aldı. Eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edildi. 1990-1994yıllarında Sovyetler Birliğini ve Rusya Federasyonunu, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan Cumhuriyetini büyükelçi olarak temsil etti.

Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008 rahatsızlandı ve böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya'ya getirildi. Almanya'nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girdi.10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de hayatını yitirdi.

Eserleri:

II. Dünya Savaşı sonrası yazarları arasında yer alan Aytmatov, Cemile'den önce birkaç kısa hikâye ve Yüzyüze`yi yazdı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu; Louis Aragon Cemile`yi "dünyanın en güzel aşk hikâyesi" olarak tanımlamıştır.

Eserlerinde mitoloji ye oldukça yakın durdu; ancak onunki antik anlamından farklı olarak mitolojiyi çağdaş bir zeminde sentezlemek ve yeniden yaratmaktı. Eserlerinde mitlere, efsanelere ve halk hikâyelerine göndermeler yapmıştır.

1966'dan sonra eserlerini hep Rusça kaleme almıştır.

Eserleri 176 dile çevrilmiştir.

Romancılığı:

Cengiz Aytmatov, “Dişi Kurdun Rüyaları” ve “Elveda Gülsarı” romanlarında, yalnız insanların değil, hayvanların da psikolojisini başarıyla anlatmıştır. Romanlarında kurt ve at gibi hayvanlara da yer vermiş, onlara insani özellikler atfetmiş ve bunda da başarılı olmuş dünyadaki sayılı yazarlardan biridir.

Siyasî yaşantısı:

Cengiz Aytmatov; edebi çalışmalarına ek olarak, Avrupa Birliği, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini üstlenmiştir. Ayrıca Kırgızistan Dışişleri eski Bakanı Askar Aytmatov'un babasıdır.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Cengiz_Aytmatov​

adresinden alınmıştır.